ผ่าวิกฤตลูกหนังอิตาลี! สิ้นยุคทอง ‘อัซซูร์รี่’ เมื่อปัญหา ‘อัลตร้า-สนามล้าหลัง’ กัดกินจนยากจะเยียวยา

BK8 – รอยร้าวแห่งกัลโช่: เมื่อมนต์ขลังลูกหนังอิตาลี ถูกกลืนกินด้วยความล้าหลังและอำนาจมืด

แม้แต่วงแขนอันกว้างใหญ่ของ จานลุยจิ ดอนนารุมม่า ฮีโร่จากเวมบลีย์ในยูโร 2021 ก็ไม่อาจโอบอุ้มความหวังของคนทั้งชาติเอาไว้ได้… การดวลจุดโทษพ่ายต่อ บอสเนีย-เฮอร์เซโกวีนา และต้องตกรอบอีกครั้งของทัพ “อัซซูร์รี่” เป็นดั่งมีดที่กรีดลึกลงไปในหัวใจแฟนบอล

นับตั้งแต่ชูถ้วยแชมป์โลกสมัยที่ 4 เมื่อปี 2006 อิตาลีชนะในฟุตบอลโลกรอบสุดท้ายได้เพียง “นัดเดียว” (ชนะอังกฤษปี 2014) การถูกเขี่ยตกรอบเพลย์ออฟโดย สวีเดน, นอร์ทมาซิโดเนีย และล่าสุดคือบอสเนีย ย้ำเตือนความจริงอันโหดร้ายว่า นี่ไม่ใช่แค่การสะดุดล้มชั่วคราว แต่มันคือ “วิกฤตระยะสุดท้าย” ของวงการลูกหนังแดนมักกะโรนี

ชาติที่เคยยิ่งใหญ่เกรียงไกร ร่วงหล่นมาถึงจุดนี้ได้อย่างไร? และจะมีหนทางใดที่จะปีนกลับขึ้นมาจากขุมนรกนี้ได้หรือไม่?

ความงดงามที่ฉาบหน้า ความผุพังที่ซ่อนเร้น

หากคุณมองไปที่สนาม ซาน ซิโร่ ในยามค่ำคืน มันยังคงเป็นสถาปัตยกรรมที่ดูยิ่งใหญ่และน่าเกรงขาม แต่ภาพลักษณ์นั้นช่างหลอกตา เพราะในความเป็นจริง สังเวียนประวัติศาสตร์แห่งนี้กำลังเสื่อมโทรมและผุพัง ไม่ต่างจากสนามฟุตบอลอีกหลายแห่งในอิตาลี

ประสบการณ์การเข้าชมเกมไม่ได้สวยงามอย่างที่คิด คุณต้องเผชิญกับระบบรักษาความปลอดภัยที่ล้นเกิน ทั้งการต่อคิว ตรวจตั๋ว ตรวจร่างกายซ้ำซ้อน เมื่อก้าวเข้าไปด้านใน คุณจะพบกับบันไดที่สกปรก เต็มไปด้วยขยะ สายไฟที่ดูอันตราย ห้องน้ำที่ย่ำแย่ และที่นั่งพลาสติกไร้พนักพิง ซาน ซิโร่ ไม่ใช่สนามที่พร้อมสำหรับการแข่งขันระดับท็อปอีกต่อไป มันไม่ใช่สถานที่ที่เป็นมิตรสำหรับครอบครัวหรือผู้หญิง และที่สำคัญ… มันไม่ทำกำไรให้สโมสร

ปัญหาเหล่านี้สะท้อนถึงความอัมพาตของการเมืองท้องถิ่น แม้อิตาลีจะได้เป็นเจ้าภาพร่วมยูโร 2032 กับตุรกี แต่หลายคนยังกังขาว่าสนามใหม่จะสร้างเสร็จทันหรือไม่ ในขณะที่สโมสรในพรีเมียร์ลีกหรือลาลีกาเดินหน้าพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานไปไกลลิบ มีเพียง ยูเวนตุส เท่านั้นที่มีอำนาจพอจะสร้างสนามเหย้าที่ทันสมัยและทำเงินได้จริงในอิตาลี

พรสวรรค์ที่เหือดแห้ง และรายงาน 900 หน้าที่ถูกเพิกเฉย

เรามาถึงจุดที่ต้องตั้งคำถามว่า อิตาลีเปลี่ยนจากชาติที่เคยผลิดอกออกผลเป็นศิลปินลูกหนังอย่าง ฟรานเชสโก้ ต๊อตติ, โรแบร์โต้ บาจโจ้, เปาโล มัลดินี่ หรือ อันเดรีย ปิร์โล่ มาสู่ยุคที่ต้องฝากความหวังไว้กับกองหน้าอย่าง จานลูก้า สกามัคก้า ได้อย่างไร?

ย้อนกลับไปในปี 2011 โรแบร์โต้ บาจโจ้ เคยจัดทำรายงานหนา 900 หน้าเกี่ยวกับสถานการณ์ฟุตบอลอิตาลี รายงานที่แทบไม่มีใครยอมเปิดอ่านเล่มนี้ มีเนื้อหาวิพากษ์วิจารณ์ถึง “ความหมกมุ่นในเรื่องแท็คติก” ของฟุตบอลระดับรากหญ้า ที่เข้าไปทำลายเทคนิคและความคิดสร้างสรรค์ของเด็กๆ

นอกจากนี้ ปัญหาโครงสร้างทางสังคม ทั้งอัตราการเกิดที่ลดลง วิกฤตโรคอ้วน และการที่ฟุตบอลไม่ใช่ “ทางลัดออกจากความยากจน” ของเด็กอิตาลีอีกต่อไป ล้วนส่งผลกระทบโดยตรง ยังไม่นับรวมปัญหาการเหยียดเชื้อชาติที่ฝังรากลึก และการละเลยฟุตบอลหญิง ที่คอยฉุดรั้งการพัฒนาของวงการลูกหนังทั้งระบบ

ผู้บริหารที่ล้มเหลว และอำนาจมืดของ ‘อัลตร้า’

ปฏิเสธไม่ได้เลยว่า ฟุตบอลอิตาลีถูกขับเคลื่อนโดยกลุ่มผู้บริหารที่ไร้ประสิทธิภาพ นำมาซึ่งการตัดสินใจที่ผิดพลาดครั้งแล้วครั้งเล่า ความสำเร็จในยูโร 2021 ภายใต้การนำของ โรแบร์โต้ มันชินี่ กลายเป็นเพียงภาพลวงตาที่ปกปิดความเน่าเฟะที่ซ่อนอยู่

และปัญหาที่ใหญ่ที่สุด ซึ่งมักถูกมองข้าม คือการดำรงอยู่ของแฟนบอลฮาร์ดคอร์ หรือกลุ่ม “อัลตร้า” (Ultras) ในขณะที่ฟุตบอลอิตาลีค่อยๆ ถดถอย กลุ่มแฟนบอลเหล่านี้กลับยึดครองอำนาจทั้งในและนอกสนามที่เสื่อมโทรม พวกเขาหลายกลุ่มมีความเชื่อมโยงกับองค์กรอาชญากรรม (ดังที่เห็นจากการสืบสวนในมิลานเมื่อไม่นานมานี้) พวกเขาใช้ความรุนแรงข่มขู่สโมสร เข้าควบคุมการขายตั๋วและสินค้าที่ระลึก และเมื่อใดที่มีการพยายามจัดระเบียบ พวกเขาก็จะประท้วงหยุดเชียร์ อย่างเช่นกรณีของแฟนบอลลาซิโอในฤดูกาลนี้ ที่ทำให้บางเกมมีผู้ชมเหลือเพียง 2,000 คน

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา มีเพียงแค่ “คำพูด” ที่ว่าจะจัดการกับอำนาจมืดของกลุ่มขวาจัดเหล่านี้ แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้น

ฟุตบอลอิตาลีเปรียบเสมือนสถาปัตยกรรมโรมันอันวิจิตรตระการตา ที่กำลังค่อยๆ พังทลายลงมาตามกาลเวลา ตราบใดที่ยังไม่มีการรื้อถอนอำนาจมืดของกลุ่มอัลตร้า และยังไม่มีการลงมือสร้างรากฐานและโครงสร้างสนามขึ้นมาใหม่… ยุคทองของกัลโช่ในยุค 80s และ 90s ก็คงเป็นได้เพียงแค่ความทรงจำที่ไม่มีวันหวนกลับมา